Demonstratie Enschede: eerste stap naar medicijnvrij Europees water

Honderden tonnen medicijnresten belanden jaarlijks in sloten, beken en rivieren. Met een grootschalig demonstratieproject op de rwzi in Enschede bewijst een groep toonaangevende Nederlandse watertechnologiebedrijven dat dit nú kan eindigen. Met de kracht van slimme filtratie en geavanceerde oxidatie. Thomas van Remmen, van deelnemer Van Remmen UV Technology: “Als we hier laten zien dat het werkt, dan biedt het hoop voor heel Europa.”

Wat er dagelijks door het riool verdwijnt

Wie de inhoud van zijn medicijnkastje kent, weet ook wat er uiteindelijk in beken en rivieren terechtkomt. Ibuprofen, antidepressiva, antibiotica en anticonceptiehormonen doorlopen het menselijk lichaam en belanden in het rioolwater. En omdat de huidige rioolwaterzuiveringen nog niet in staat zijn medicijnresten goed te verwijderen, bereikt een groot deel van die hardnekkige verontreinigingen het oppervlaktewater, en soms het drinkwater. Met grote ecologische en gezondheidsrisco’s als gevolg. In heel Europa.

Enschede licht rood op

De Europese Richtlijn Stedelijk Afvalwater verplicht waterschappen vanaf 2035 minimaal 80% van de microverontreinigingen (zoals medicijnresten) te verwijderen. Een dringende deadline voor veel steden. En zeker voor Enschede. Door de vele zorginstellingen en een universitair ziekenhuis in de regio is Enschede een absolute ‘hotspot’ met hoge concentraties medicijnresten. Reden voor het waterschap Vechtstromen om met een groep toonaangevende watertechnologiebedrijven een oplossing te creëren voor de lokale rioolwaterzuivering.

Samenwerking

Dit project van het vooruitstrevende waterschap Vechtstromen wordt ondersteund door het UPPWATER-programma van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. In het programma worden innovatieve demonstratieprojecten gestimuleerd. Het zijn de belangrijke voorbeeldprojecten om de Nederlandse watertechnologie op te schalen in Europa. In dit project werkt het samenwerkingsverband CLC Water (onder leiding van Nijhuis Saur Industries en Witteveen+Bos) samen met technologiepartners Jotem Waterbehandeling, NX Filtration en Van Remmen UV Technology. Een sterke combinatie van watertechnologiebedrijven die bij het realiseren en demonstreren van de extra zuiveringstap centraal staat.

Twee straten, vier technieken

Het consortium ontwikkelde een demo-installatie die twee jaar op de rwzi in Enschede draait. Twee zuiveringsstraten testen de effectiefste combinatie van technieken: de ene straat combineert zandfiltratie, nanofiltratie en geavanceerde oxidatie; de andere ultrafiltratie met geavanceerde oxidatie en een BODAC-filter als voorbehandeling. Doel is bepalen welke combinatie de beste medicijnrestenverwijdering haalt, voor de laagste kosten, op een manier die opschaalbaar is naar een volledige installatie van 500 kuub/uur.

Advanox in beide straten

Opvallend is dat in beide straten gebruik wordt gemaakt van geavanceerde oxidatie, een techniek die door Van Remmen UV Technology werd doorontwikkeld voor grootschalige verwijdering van microverontreinigingen. “Advanox, ons geavanceerde oxidatiesysteem, werkt door UV-C-licht te combineren met waterstofperoxide. Dat levert sterk oxiderende radicalen op die organische verontreinigingen afbreken. Geen scheiding, geen concentraatstroom, geen bijproducten zoals bromaten of NDMA. De vervuiling verdwijnt uit het water en keert niet terug”, legt Thomas van Remmen uit.

Eerdere resultaten

Advanox bewees zich eerder al als veelbelovende standalone-oplossing voor medicijnrestenverwijdering. Bij rwzi Utrecht haalde Advanox 86% verwijdering van medicijnresten, ruim boven de EU-norm van 80%, tegen kosten van 0,06 tot 0,08 €/m³. Bij hogere dosering steeg het rendement tot 97%. In Luxemburg, waar de RWZI van Heiderscheidergrund loost op rivieren waar mensen zwemmen, leverde een pilot consistent 85 tot 95% verwijdering. Thomas van Remmen: “Wat de omstandigheden ook waren, Advanox haalde een stabiele zuiveringsgraad. Die stabiliteit is waardevol, want je wil zeker weten dat je veilig water loost.”

Hoe de keten het verschil maakt

Juist door de combinatie van technieken bij het project in Enschede kan nog een stap extra worden gezet, denkt Thomas van Remmen. “De andere technieken bereiden het water voor. Nanofiltratie verhoogt de transmissie, ultrafiltratie verwijdert al veel deeltjes. Daardoor presteert Advanox efficiënter, met minder reactoren en minder energieverbruik. Het is interessant om te zien welke technieken samen de beste zuiveringsresultaten bereikt, tegen de laagste investering. Juist omdat we als standalone-oplossing al zulke goede resultaten boekten, hebben we hier hoge verwachtingen van.”

Een boodschap voor heel Europa

Thomas van Remmen droomt echter al verder dan Twente. In Portugal, Duitsland, Spanje en tientallen andere Europese landen worstelen waterbeheerders immers met dezelfde uitdagingen op het gebied van medicijnrestenverwijdering. “We trekken daarom met de partners van de Water Alliance al door Portugal om onze kennis te delen. Straks, met de resultaten van het project in Enschede, kunnen we laten zien dat de technieken bestaan om dit grote probleem om te lossen. Als we laten zien dat het hier werkt, dan biedt dat hoop voor heel Europa.”

Bron: Van Remmen UV Technology